صالح عضيمة (مترجم: سيد حسين سيدى)

323

معنا شناسى واژگان قرآن (فرهنگ اصطلاحات قرآنى) (فارسى)

وَ تَطْمَئِنُّ قُلُوبُهُمْ بِذِكْرِ اللَّهِ « 1 » . و گفته شده است سكينه و سكون يكى هستند و به معناى زوال ترس و وحشت است . چنان كه در قرآن آمده است : أَنْ يَأْتِيَكُمُ التَّابُوتُ فِيهِ سَكِينَةٌ مِنْ رَبِّكُمْ « 2 » . در بيان السّعاده ، سلطان محمّد گنابادى احاديثى را آورده كه سكينه در آنها چنين آمده است : « بادى است كه از بهشت مىآيد و صورتى انسانى دارد و بويى خوش . همان است كه بر ابراهيم ( ع ) نازل شده است و دور اركان كعبه ، وقتى ستونها را مىگذاشت ، مىچرخيد . » بعد از بيان اين احاديث به بيان استنتاج مىپردازد كه نبايد تأمّل و تدبّر را فروگذاشت . او مىگويد : « ظهور اين صورت ، بشارتى است از خداوند به نبوّت و ولايت ، اگر براى انسان حاصل شود ؛ چون آن بادى است كه از بهشت مىوزد و بشارت عنايت الهى مىدهد . و اين سبب اجابت دعا و نزول پيروزى و تأييد از جانب خداوند است . لذا سكينه در قرآن مقرون با نصر و تأييد به لشكريانى ناديدنى ذكر شده است . صوفيان نام اين صورت را سكينه نهاده‌اند ؛ چون سبب آرامش و اطمينان مىگردد و رنج تكليف رفع و به لذّت تبديل مىشود و احسانى كه همان عبادت است ، حاصل مىگردد ؛ به گونه‌اى كه عبادت‌كننده خداوند را مىبيند ؛ چون رويت آن مثل رويت خداوند است . » در پاسخهاى ابن عربى به پرسشهاى حكيم ترمذى در كتاب ختم الاوليا ، آمده است : « آغاز سكينه همان تجلّى خاص از تجليّات الطاف به قلب پيامبر ( ص ) است كه تحت قدرت او قرار مىگيرد و سكون حاصل مىشود . » پس از چندى مىگويد : « سكينه موجب ثبوت - كه نفس به آن آرام مىگيرد - مىشود و اگر حقيقت آن به حركت آرام گيرد ، تنها از سر مشاهده است كه بر مؤمنان نازل مىشود و آنها را به نازل كردن آن از رتبه‌اى كه به آن مؤمن هستند ، به مقام مشاهدهء آن انتقال مىدهد كه همان افزايش ايمان آنها به آشكارى است : لِيَزْدادُوا إِيماناً مَعَ إِيمانِهِمْ « 3 » .

--> ( 1 ) - رعد ( 13 ) آيهء 28 : و دلهايشان به ياد خدا آرام مىگيرد . ( 2 ) - بقره ( 2 ) آيهء 248 : كه آن صندوق [ عهد ] كه در آن آرامش خاطرى از جانب پروردگارتان ، به سوى شما خواهد آمد . ( 3 ) - فتح ( 48 ) آيهء 4 : تا ايمانى بر ايمان خود بيفزايند .